Δημοσιεύτηκε από: Αλκμήνη Ψιλοπούλου Πέμπτη, 30 Απριλίου 2015



Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσίασε η χθεσινή ημερίδα που οργάνωσε ο Σύλλογος Φίλων Βιομηχανικού Μουσείου με θέμα τη βιομηχανική κληρονομιά της Σύρου. Πολύπλευρο και διαδραστικό το πρόγραμμα της ημερίδας, καθώς οι εισηγητές(**) δεν περιορίστηκαν σε κοινότυπες διαπιστώσεις ή θεωρίες, αλλά έδωσαν στο κοινό μια προσομοίωση της βιομηχανικής εποχής της Σύρου, μιας εποχής όπου η Ερμούπολη έσφυζε από ανθρώπινο παραγωγικό δυναμικό, μιας εποχής όπου δεν υπήρχε η εύκολη λύση-παγίδα του τουρισμού, μιας εποχής μεγάλης παραγωγικότητας.
Και τι δεν παρήγαγε τότε η Σύρα!
Μεγάλες και πλούσιες βιομηχανικές μονάδες, όπως το σκαγιοποιείο του Αναιρούση, του 1889, μοναδικό σε ευρωπαϊκό επίπεδο, που σήμερα έχει γίνει «μουσείο του εαυτού του» όπως είπε η κ. Μαρία Μαυροειδή, ιστορικός και βιομηχανική αρχαιολόγος, το βυρσοδεψείο Κορνηλάκη, τα πλείστα όσα υφαντουργεία που έχουν γίνει αντικείμενο έρευνας από πολλά σχολεία του νησιού, τα τυπογραφεία και πιεστήρια όπου εκδίδονταν οι εφημερίδες της εποχής, ακόμα και μεταλλεύματα όπως μόλυβδος ή θειάφι, που εξωρύσσονταν από μεταλλευτικές στοές-αντίστοιχα αλλά πιο εκτεταμένα δείγματα βλέπουμε και στο Λαύριο.
«Η Ερμούπολη είναι ένας τεράστιος τόπος τεχνογνωσίας», αρχειοθετημένος στο Βιομηχανικό Μουσείο, η συλλογή του οποίου διαθέτει αντιπροσωπευτικά δείγματα όλων των μηχανών της βιομηχανικής Σύρου, πάνω από 400. Ένα Μουσείο που ωστόσο «δεν χαίρει της προβολής που θα του άξιζε» όπως υπογράμμισε η κ. Μυαροειδή.
Διαθέτει επίσης ένα αρχείο προφορικών μαρτυριών, με συνεντεύξεις και βίντεο εργατών, που δείχνουν πώς λειτουργούσαν οι διάφορες μηχανές και περιγράφουν τις συνθήκες δουλειάς στα εργοστάσια. Ένα αρχείο ωστόσο ανεπεξέργαστο, το οποίο δεν είναι στην διάθεση του κοινού όπως θα έπρεπε, κλεισμένο σε κάποια συρτάρια του δήμου ή της διοίκησης του Βιομηχανικού Μουσείου. Το γεγονός αυτό έγινε αντικείμενο συζήτησης κατά τη διάρκεια της ημερίδας, με απαίτηση πολλών εκπροσώπων της εκπαιδευτικής κοινότητας που έκαναν έντονη την παρουσία τους στην εκδήλωση, να γίνει προσβάσιμο σε επισκέπτες και μαθητές, ως ένα πολύτιμο υλικό όχι μόνον για το παρελθόν αλλά και για το μέλλον, δηλαδή την παραγωγική ανασυγκρότηση του νησιού. «Είναι ανάγκη να συνδεθεί το Βιομηχανικό Μουσείο με την τοπική κοινωνία και να γίνει ένας χώρος ζωντανής μνήμης» όπως τόνισε τόσο η πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων του Βιομηχανικού Μουσείου Μαργαρίτα Καλουτά όσο και οι εισηγητές της ημερίδας. Μνήμης που σβήνει λόγω της  αποβιομηχάνισης όχι μόνον της Σύρου αλλά και ολόκληρης της Ελλάδας, κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, προκαλώντας,  στη θέση της παραγωγικής διαδικασίας, την  ολοκληρωτική στροφή στον τουρισμό που η κ. Μαυροειδή χαρακτήρισε έναν «προβληματικό τομέα ανάπτυξης».
Είναι χαρακτηριστικό του οργασμού που υπήρχε παλιά στην Ερμούπολη, ότι τον 19ο αιώνα τα ναυπηγεία της κατασκεύαζαν 70 πλοία το χρόνο, ενώ το 1926 υπήρχαν 30 κλωστοϋφαντουργεία στο νησί, και οι 40 καμινάδες των εργοστασίων στις αρχές του 20 αιώνα, υποδήλωναν την έντονη βιομηχανική δραστηριότητα σε πολλούς κλάδους παραγωγής, που έδινε ψωμί και δουλειά σε χιλιάδες κατοίκους του.
Η μνήμη αυτή, όχι μόνον πρέπει να διατηρηθεί, αλλά να γίνει αφετηρία για νέους δρόμους παραγωγής και οικονομικής αυτοδυναμίας της Σύρου, μακριά από τα ατελέσφορα μοντέλα του τουρισμού τύπου Μυκόνου και Σαντορίνης που είναι άσχετα και παράταιρα με την ιστορία και τις δυνατότητες αυτού του τόπου.
(**)Σημειώνεται ότι το πρόγραμμα της ημερίδας περιελάμβανε: «το όραμα του Συλλόγου Φίλων Τεχνικού Πολιτισμού Ερμούπολης» με εισηγήτρια την Μαργαρίτα Καλουτά, πρόεδρο του Συλλόγου, «επαναχρήσεις βιομηχανικών μνημείων , νέες αντιλήψεις και πρακτικές» με εισηγητή τον Νίκο Μπελαβίλα, καθηγητή ΕΜΠ, ο οποίος δεν μπόρεσε να παραστεί στην εκδήλωση λόγω ασθενείας της συζύγου του, αλλά την εισήγησή του διάβασε η κ. Μαρία Μαυροειδή, εισηγήτρια του θέματος «αναστοχασμοί για τη βιομηχανική κληρονομιά της Ερμούπολης». Στην συνέχεια, η κ. Μαρία Σπαρτινού, δρ.βιολόγος, υπεύθυνη σχολικών δραστηριοτήτων ΔΔΕ Κυκλάδων, εισηγήθηκε το θέμα «βιομηχανική κληρονομιά και περιβαλλοντική εκπαίδευση», ενώ οι κκ. Παπαλαζάρου Ευαγγελία, Μπαρδάνη Σοφία, Ευωδιάς Κωνσταντίνος και Ωρολογά Αννα ανέπτυξαν το θέμα «η βιομηχανική κληρονομιά της Ερμούπολης, το κεφάλαιο της κλωστοϋφαντουργίας».

- Copyright © Touareg Blue -