Δημοσιεύτηκε από: Αλκμήνη Ψιλοπούλου Τετάρτη, 8 Απριλίου 2015




Χθες είχα την ευκαιρία και την τύχη να παρευρεθώ σε μια ποιητική και μουσική μυσταγωγία: Να ακούσω τον Νίκο Ξυδάκη μαζί με τον Λουδοβίκο των Ανωγείων στο Θέατρο Απόλλων στη Σύρο.
Σπαράγματα από τον «Ερωτόκριτο» του Βιτζέτζου Κορνάρου, μεσσαιωνικό έπος, το μεγαλύτερο της ελληνικής γραμματείας μετά την Οδύσσεια και την Ιλιάδα του Ομήρου. Σπαράγματα από την μεγάλη ποίηση της Σαπφούς, μαζί με πολλά άλλα δικά τους τραγούδια, όπου ο λυρισμός της ποίησης ενώνεται με τη μουσική, σε ένα συγκλονιστικό δίδυμο.
Και σκέφτομαι, τι τυχεροί που είμαστε, σκέφτομαι αν συνειδητοποιούμε τη δύναμη που έχουμε μέσα μας σαν λαός, δύναμη ενσωματωμένη στον πολιτισμό μας, τις ποιητικές και μουσικές μας ρίζες που κυλάνε στο αίμα μας!

Αυτό το φαινόμενο, η μελοποιημένη ποίηση, πιστεύω ότι είναι σπάνιο στον παγκόσμιο πολιτισμό. Πουθενά αλλού το συγκλονιστικό αυτό δίδυμο δεν μεταφέρεται, σαν τους σπόρους με τον αέρα, από γενιά σε γενιά. Συνεχίζουν την παράδοση αυτή όλοι οι νεώτεροι καλλιτέχνες, μουσικοί αλλά και ποιητές συνάμα, σαν μια ιεροτελεστία που μας ματώνει, τελετουργικές σπονδές αγάπης και έρωτα, μακριά από του κόσμου τον ανούσιο συρφετό, μακριά από την μαζική ανοησία, την ευκολία του life style, τις βλακώδεις σαπουνόπερες των καναλιών και τις άναρθρες κραυγές των σκυλάδικων. Δεν σνομπάρω, αλλά θεωρώ χρέος μου να υπερασπιστώ αυτή την υψηλή ποίηση και μουσική καλλιτεχνών που ξεπήδησαν από το πουθενά, αλλά και από τα πάντα: από την ψυχή του λαού μας.
Και μόνο τότε, λέω πως είμαστε κληρονόμοι του μεγάλου αρχαίου μας πολιτισμού.

Ακούω  τα λόγια της Σαπφούς, μελοποιημένα από τον Ξυδάκη που τα τραγούδησε χθες το βράδυ μαζί με την έξοχη φωνή της Αλίκης Ζωγράφου, και με πιάνουν τα κλάματα:

 «Γρήγορα η ώρα πέρασε
μεσάνυχτα κοντεύουν,
πάει το φεγγάρι, πάει και η Πούλια, βασιλέψανε
και μόνο εγώ κείτομαι δω μονάχη κι έρημη.
Ο Έρωτας που βάσανα μοιράζει,
ο Έρωτας  που παραμύθια πλάθει
άρπαξε την ψυχή μου και την τράνταξε
ίδια καθώς αγέρας απ' τα βουνά χυμάει
χτυπάει μέσα στους δρυς φυσομανώντας…»

Ή το άλλο:

«Όσ 'άστρα γύρω βρίσκονται
 στην έκπαγλη σελήνη
το φωτεινό τους πρόσωπο κρύβουν κάθε φορά που εκείνη
ολόγιομη
καταλάμπει τη γη ανεβαίνοντας
ασημοκαπνισμένη
ασημοκαπνισμένη».

Όσο για τον «Ερωτόκριτο», έργο γραμμένο τον 17ο αιώνα, που εκδόθηκε το 1713 στην Βενετία, το είχα δει πριν από πολλά, πολλά χρόνια στο Καστέλι Ρεθύμνου, μια μεγάλη θεατρική παράσταση, αλλά όταν ακούς αυτή τη μελοποιημένη ποίηση, ακούς καλύτερα και τα λόγια.

«Άμε ταχιά, πήγαινε αργά, θώρειε την Αρετούσα,
Μέσα η καρδιά ντου λάμπανε, τα σωθικά κεντούσα.
Αγάλια αγάλια σ’ ερωτιά  και πόθον εκινάτο,
Πείραξιν είχε λογισμού κι ουδέ  ’τρω ουδέ κοιμάτο.
Η γνώσι  ντου δεν του βουηθά, ο πόθος τον ενίκα,
Μπλιό δε γνωρίζει το καλό μηδέ πρεπόν εγροίκα.
Την Αρετούσα με κουφό πόθο κι αγάπη εθώρει,
Μα σ’ έτοιο πράμα έγνοια καμιά δεν είχε αυτήν η κόρη…»

Οι  δυο καλλιτέχνες, με τους οποίους  μίλησε ο συνάδελφος και φίλος Γιώργος Αλβέρτης από τον ΛΟΓΟ των Κυκλάδων, δήλωσαν εντυπωσιασμένοι από το θέατρο Απόλλων για το οποίο ο Λουδοβίκος των Ανωγείων είπε ότι «άκουγα βέβαια διάφορα, όμως δεν ήλπιζα ότι υπήρχε ένα τέτοιο πράγμα σε Ελληνικό χώρο. Κι όταν το είδα έπαθα πλάκα», αλλά και από το νησί μας, τη Σύρο, το οποίο, ο Νίκος Ξυδάκης επισκέπτεται τακτικά και όπως τόνισε θα την επέλεγε ως τόπο για μια περίοδο παρατεταμένης, όχι όμως και μόνιμης,  διαμονής καθότι  λόγω παιδικών βιωμάτων είναι  λάτρης του αμιγώς αστικού τοπίου: «Θα μπορούσα πολύ ευχαρίστως να μείνω δύο μήνες και μετά να ξαναεπιστρέφω στην Αθήνα. Πολύ θα με ενδιέφερε αυτό να το κάνω» λέει χαρακτηριστικά και προσθέτει: «Το νησί αυτό θα ‘λεγα μου ταιριάζει κιόλας, ότι μου πάει. Γιατί έχει και τη νησιωτική ατμόσφαιρα και  κλίμα αλλά ταυτόχρονα έχει και ένα αστικό χαρακτήρα. Αυτά είναι δύο στοιχεία που με εμπνέουν και μου δημιουργούν ένα αίσθημα αρμονίας».

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη του Νίκου Ξυδάκη και του Λουδοβίκου των Ανωγείων (πηγή logotypos.gr)

Λουδοβίκος των Ανωγείων

Ο  Γιώργος Δραμουντάνης, όπως είναι το πραγματικό όνομα του Λουδοβίκου, γεννήθηκε σε ένα χωριό του Ψηλορείτη, τα Ανώγεια. Αν και από μικρός έπαιζε μαντολίνο και τραγουδούσε, με τη  μουσική δεν είχε σκεφθεί να ασχοληθεί σοβαρά μαζί της μέχρις ότου το 1979 γνωρίστηκε  με το Μάνο Χατζιδάκι στα Ανώγεια, τα οποία είχε επιλέξει για τις Μουσικές Γιορτές, που για σειρά ετών οργάνωνε: «Με ακούει να τραγουδώ ένα βράδυ με το μαντολίνο και τους φίλους μου και την άλλη μέρα δίνει το τηλέφωνό του με το "Χατζιδάκις", γραμμένο με δύο "γιώτα". Τον ρώτησα γιατί, και μου είπε πως τα "ήτα" τον παχαίνουν! Εκείνος, με έμαθε πώς να κάνω ζωγραφική γράφοντας τραγούδια από τότε μέχρι σήμερα!» τονίζει.
Αναφερόμενος στον Νίκο Ξυδάκη τον αποκαλεί μεγάλο και σύγχρονο μουσικό υπογραμμίζοντας πως, καθ’ όλη την διάρκεια της μακρόχρονης μουσικής του διαδρομής,  στάθηκε με αξιοπρέπεια απέναντι στην τέχνη.
Τη Σύρο δεν την επισκέπτεται για πρώτη φορά. Όλοι θυμόμαστε τη συμμετοχή του στην θεατρική παράσταση «Ο καιρός των Χρυσανθέμων»  με τον Τάκη Χρυσικάκη, πριν 2-3 χρόνια στο θέατρο Απόλλων:  «Η Σύρος μου άρεσε πάρα πολύ. Η διαδρομή του λιμανιού και όσο πρόλαβα να δω ήταν υπέροχα. Αυτό όμως που είναι σημαντικό  τι έχει βγάλει στο θέμα του Πολιτισμού.  Αυτό μου έκανε περισσότερο εντύπωση. Δηλαδή,  αυτή η περίφημη φράση που Μάρκου Βαμβακάρη, που για μένα είναι όχι στίχος αλλά γλυπτό: “Τα ματόκλαδά σου λάμπουν σαν τα λούλουδα του Κάμπου”,  τι να πω … Αυτό. Δεν έχω λόγια».
Όσο αφορά το θέατρο Απόλλων  δηλώνει εντυπωσιασμένος, υπογραμμίζοντας  ότι ποτέ δεν φανταζόταν ότι θα αντικρύσει ένα τόσο μεγαλόπρεπο κτίριο σε ένα μικρό νησί του Αιγαίου: «Άκουγα βέβαια διάφορα, όμως δεν ήλπιζα ότι υπήρχε ένα τέτοιο πράγμα σε Ελληνικό χώρο. Κι όταν το είδα έπαθα πλάκα».
Η μουσική του ένωση με το Νίκο Ξυδάκη το φετινό χειμώνα, όπως σημειώνει καταλήγοντας, αποσκοπεί στο  να παρουσιάσουν επί σκηνής, ο καθένας απ’ τη μεριά του, την εκδοχή τους στο πασίγνωστο ποίημα «Ερωτόκριτος»  του Βιτσέντζου Κορνάρου: «Επειδή ταυτιζόμαστε ως προς την ερμηνεία, την άποψη, κι επειδή αρέσει πάρα πολύ στον κόσμο, αλλά και σ’ εμάς  αυτό το έργο βρεθήκαμε μαζί επί σκηνής. Γιατί εμείς δεν είμαστε τραγουδιστές, είμαστε δυο ψιθυριστές και καταφέρνουμε, πιστεύω, να μεταφέρουμε τη συγκίνηση στο ακροατήριό μας».    

Νίκος Ξυδάκης

Ο Νίκος Ξυδάκης γεννήθηκε στο Κάιρο και στην Ελλάδα ήρθε το 1963 στο μεγαλύτερο κύμα επιστροφής των Ελλήνων της Αιγύπτου, έτσι η μουσική που γράφει, έντονα αναφέρεται σ’ αυτούς τους τόπους. 
Κυρίως όμως αντανακλά τον αέρα ενός ολόκληρου κόσμου, ελληνικού,  που περιπλανιόταν σε τόπους άλλοτε ιερούς, άλλοτε κοσμοπολίτικους της κοντινής Ανατολής αλλά και σε
βιώματα αυστηρά προσωπικά.
Επισκέπτεται τακτικά τη Σύρο και όπως τόνισε θα την επέλεγε ως τόπο για μια περίοδο παρατεταμένης, όχι όμως και μόνιμης,  διαμονής καθότι  λόγω παιδικών βιωμάτων είναι  λάτρης του αμιγώς αστικού τοπίου: «Θα μπορούσα πολύ ευχαρίστως να μείνω δύο μήνες και μετά να ξαναεπιστρέφω στην Αθήνα. Πολύ θα με ενδιέφερε αυτό να το κάνω» λέει χαρακτηριστικά και προσθέτει: «Το νησί αυτό θα ‘λεγα μου ταιριάζει κιόλας, ότι μου πάει. Γιατί έχει και τη νησιωτική ατμόσφαιρα και  κλίμα αλλά ταυτόχρονα έχει και ένα αστικό χαρακτήρα. Αυτά είναι δύο στοιχεία που με εμπνέουν και μου δημιουργούν ένα αίσθημα αρμονίας».
Μιλώντας για τη φετινή συνεργασία του με το Λουδοβίκο των Ανωγείων εστιάζει στα κοινά στοιχεία που διέπουν τη δουλειά τους: «Νομίζω πως και οι δύο κρατάμε το Λυρικό και αισθηματικό στοιχείο που είναι πολύ βαθύ και καθοριστικό σε αυτό το σοφό, σαγηνευτικό και Ερωτικό ποίημα. Μας ενώνει λοιπόν μία κοινή και αριστουργηματική γλώσσα και μας διαφοροποιεί ένας προσωπικός και ιδιοσυγκρασιακός τόνος που έχει ο καθένας μας» και συνεχίζει αναφερόμενος στη μουσική παράσταση «Δύο δρόμοι για τον Ερωτόκριτο»: "Και έπειτα συνεχίζεται αυτή η μουσική διήγηση. Μαζί με κάποια άλλα τραγούδια  κυρίως ερωτικά του Λουδοβίκου, δικά μου από την Σαπφώ, του Λαπαθιώτη, του Γκανά. Είναι ένας διάλογος μεταξύ μας. Είναι και λίγο σαν ο ένας να λέει τα τραγούδια του στον άλλον. Ενώπιον κοινού! Είναι ωραίο αυτό να είσαι με έναν δίπλα σου στην σκηνή που σε ακούει. Του απευθύνεσαι σαν να είναι ο τέλειος ακροατής. Που πάντα ψάχνεις."
Και βέβαια για μια τόσο λυρική μουσική, όπως είναι του Λουδοβίκου και του Νίκου, το θέατρο Απόλλων αποτελεί ένα ιδανικό ντεκόρ: «Είναι εξαιρετικό θέατρο και αυτή δεν είναι μόνο δική μου άποψη αλλά πάρα πολύ κόσμου» αναφέρει ο κ. Ξυδάκης, ο οποίος καταλήγοντας δηλώνει ανοικτός σε μια μελλοντική συνεργασία με τον Νίκο Κυπουργό και την Ορχήστρα των Κυκλάδων.




- Copyright © Touareg Blue -