Δημοσιεύτηκε από: Αλκμήνη Ψιλοπούλου Πέμπτη, 7 Μαΐου 2015






Ομορφιά 1



Ομορφιά, σημαίνει αυτό που έχει μορφή. Αντίθετα, η λέξη «ασχήμια», σηματοδοτεί αυτό που δεν έχει σχήμα.
Η αρχαία ελληνική λέξη «ωραίος» προέρχεται από την «ώρα», με τη φιλοσοφική της έννοια.
Αυτά σκεφτόμουν μιαν ωραία μέρα της άνοιξης, βλέποντας γύρω μου την ομορφιά. Δεν ξέρω πώς και γιατί, ίσως ένας αυτοματισμός της σκέψης που έρχεται αυθόρμητα, απρόσκλητη, από το πουθενά… Κανένα γεγονός, καμία είδηση, ούτε καν αυτή η αγωνιώδης τι θα γίνει με τις διαπραγματεύσεις, αν θα χρεοκοπήσουμε ή όχι, αν θα τα βρούμε με τους δανειστές ή θα μας αφήσουν να πεθάνουμε από πείνα, δεν ήταν ικανό να ξεστρατίσει τη σκέψη μου που είχε κολλήσει στην ομορφιά, σαν ένα σαλιγκάρι που κολλάει κάθετα στο περβάζι του μπαλκονιού ανατρέποντας τους νόμους της βαρύτητας και περπατάει προς τα πάνω ή προς τα κάτω χωρίς πόδια, κάτι που το ανθρώπινο σώμα αδυνατεί να κάνει ή να εξηγήσει.
Η ομορφιά μου ήρθε ταξιδεύοντας νοερά στη Δήλο. Δεν έχω πάει αλλά έχω δει φωτογραφίες. Μου ήρθαν ακόμα στο νου εικόνες από το Μουσείο της Ακρόπολης, κι από άλλα μουσεία, με τα υπέροχα ωραία αγάλματα. Είναι μια ομορφιά αυτή, που έχει πετρώσει στο χρόνο. Η ομορφιά είναι κάτι που δεν το συνηθίζεις ποτέ, αντίθετα με την ασχήμια την οποία πολλοί άνθρωποι έχουν κάνει δεύτερη φύση, όπως η σκιά τους.
Ομορφιά, εκείνα τα σώματα με το δεξί χέρι σηκωμένο ψηλά προς τον αυχένα, η στροφή του κορμού σε διαγώνια στάση, το αριστερό πόδι ελαφρά λυγισμένο, οι πτυχώσεις του ρούχου στο ημίγυμνο σώμα, η κίνηση των γλουτών που δεν έχουν τίποτα να φοβηθούν από τη γύμνια τους , η απαλότητα των γραμμών που στέκει ακίνητη και σε κοιτάζει χωρίς να σε βλέπει, απαιτώντας την δική σου απόλυτη προσήλωση, αυτό το θαύμα.
Κι εκείνα τα παράξενα λιοντάρια φαντάσματα του χρόνου, που κρύβουν κάτω από τις πέτρινες βάσεις τους σαύρες με ανασηκωμένο το κεφάλι, μικρογραφίες του χρόνου που βαλσάμωσε τα μεγαλόπρεπα θηρία, διάσπαρτα σε ένα νησί ξερό και γυμνό, μια πέτρα στη μέση της θάλασσας φαλακρή και αδιάφορη για το πέρασμα των αιώνων, για το πέρασμα των ανθρώπων από τούτη τη γη, για τα βάσανα, τις πίκρες, τις αδήλωτες ασθένειες του ευάλωτου δίποδου όντος. Η Δήλος με τα λιοντάρια να κοιτούν στοχαστικά το πέλαγος, με άδεια ουδέτερα τυφλά μάτια, τις μνήμες μας. Εκείνες που είναι κρυμμένες μυστικά στους βυθούς της ύπαρξής μας, που δεν τις θυμόμαστε καν και όμως υπάρχουν και ζουν μαζί μας. Η Δήλος, τα λιοντάρια, η άχρονη ομορφιά της.

Σύμφωνα με τον Πλάτωνα,  ωραίο δεν είναι ούτε το «χρήσιμο», ούτε το «ωφέλιμο» ή το ευχάριστο στην δράση και την ακοή. Το ωραίο δεν υπάρχει σε τούτο τον κόσμο, αλλά στον κόσμο των ιδεών. Κατά την άποψή του, σε τούτο τον κόσμο, που είναι προσιτός με την αισθητηριακή αντίληψη, βασιλεύει η πολυμορφία. Εδώ όλα αλλάζουν και περνούν. Το ωραίο γενικά, είναι μια ιδέα, ούτε γεννιέται ούτε αφανίζεται. Υπάρχει έξω από τόπο και χρόνο, και του είναι ξένη η κίνηση και η αλλαγή. Ο Πλάτων λέει, ότι μιας και η ομορφιά έχει υπεραισθητό χαρακτήρα, γι’ αυτό δεν είναι προσιτή με τα αισθήματα, μα με το νου. Όντας «ομοιόμορφο με τον εαυτό του», το ωραίο βρίσκεται στο με τη νόηση μονάχα προσιτό βασίλειο των υπερκόσμιων ιδεών.
Γι αυτό η Μούσα της τέχνης, λέει, πρέπει να παρέχει την «ευαρέσκειά της όχι στους πρώτους τυχόντες, αλλά στους πιο εξαιρετικούς και σε κείνους που έχουν αρκετά διαπαιδαγωγηθεί».


Ομορφιά 2

Η σκέψη ξεκόλλησε από τον τοίχο όπου περπατούσε ανάποδα, και πήγε και στάθηκε στα πουλιά που πετούσαν στον ουρανό, πώς το κάνουν αυτό είναι ένα θαύμα, και να πετούν και να περπατούν και μερικά να κολυμπούν, να διασχίζουν όλα τα στοιχεία της φύσης με την ίδια ευκολία. Και κόλλησε η ματιά μου στα χρώματα των λουλουδιών που κοσμούν το μπαλκονάκι του σπιτιού μου, στις μορφές τους, που δυστυχώς γι αυτά δεν γνωρίζουν ότι διαθέτουν, ίσως να έγιναν έτσι μόνο για μας τους ανθρώπους που τα βλέπουμε, κι όμως αυτά είναι χρήσιμα κι ωφέλιμα, κι αυτή είναι η ομορφιά τους. Κόλλησε το σώμα μου στους ήχους των πετεινών, των παιδιών, της καμπάνας από την εκκλησία δίπλα, των ανθρώπων που βρίσκονται σε ακτίνα βολής της ακοής μου, που φωνάζουν ο ένας στον άλλον για κάποια δουλειά, κάποια βοήθεια, έλα να με βοηθήσεις να τινάξω το χαλί, σήμερα έχει ωραίο καιρό, πάμε για μπάνιο, σιγοτραγουδώντας, μουρμουρίζοντας έναν σκοπό. Ή στα μικρά έντομα που πετούν γύρω στο κεφάλι μου κάνοντας άλματα στο κενό που δεν είναι κενό αλλά γεμάτο ήχους, χρώματα, ζουζουνίσματα, μυρωδιές. Η θνητή ομορφιά της φύσης που μας δίνει μιαν αίσθηση αθανασίας, καθώς κοιτάζουμε τον ήλιο που καίει απαγορεύοντάς μας να τον δούμε κατάματα, τη σελήνη που ανεβαίνει τη νύχτα  ασημοκαπνισμένη, την ακίνητη θάλασσα, τον μπλε ουρανό, εκείνο το μυστήριο άγνωστο που κρύβει. Η ομορφιά της ζωής και της ύλης.

Ο ορθολογιστής και όχι ιδεαλιστής Αριστοτέλης,  αντίθετα με τον Πλάτωνα, αναζητά το ωραίο, όχι στον κόσμο των ιδεών, αλλά στον πραγματικό κόσμο. Η ομορφιά για κείνον, είναι αντικειμενικά υπαρκτή ποιότητα, ιδιότητα που έχουν τα ίδια τα αντικείμενα, τα πράγματα. Στα «Μεταφυσικά» λέει : «Tα σπουδαιότερα γνωρίσματα του ωραίου είναι: συμμετρία (στο χώρο), αναλογία και ενάργεια». Στο «Περί Ποιητικής» προσθέτει την ακεραιότητα και ενότητα στην πολυμορφία, ενώ προσπαθεί να προσδιορίσει τη σχέση της ομορφιάς με το καλό. «Το καλό πάντοτε εκφράζεται σε κίνηση, ενώ το ωραίο μπορεί να υπάρχει και σε ακίνητα πράγματα». Βλέπει το ωραίο στην ύλη και όχι στις ιδέες.

Συνήθως εμείς οι άνθρωποι δεν βλέπουμε την ομορφιά που βρίσκεται γύρω μας, κλεισμένοι ερμητικά, αυτιστικά, σ’ αυτά που μας απασχολούν, σε μια ανιαρή ή αγχωτική καθημερινότητα, στα προβλήματά μας, οι αισθήσεις μας συρρικνώνονται μέρα τη μέρα, αφυδατώνεται το είναι μας από την πραγματική ζωή, κι αρχίζουμε έναν κρυφό διάλογο, τι θα κάνω με το παιδί μου που δεν διαβάζει τα μαθήματά του, αφού είσαι χωρισμένη τι περιμένεις, το παιδί έχει προβλήματα, ναι αλλά εγώ κάνω ότι μπορώ για να το βοηθήσω, είσαι σίγουρη, θες να πεις ότι δεν είμαι καλή μάνα, δεν ξέρω, το παιδί σου τι λέει, δεν λέει τίποτα, ζητάει συνέχεια τον πατέρα του, είναι αγόρι ή κορίτσι, κορίτσι, πόσο χρονών, δώδεκα, ε φυσικό είναι, η εφηβεία, και τι να κάνω, τίποτα, θα του περάσει, να πάω σε ψυχολόγο, άσ’ τους αυτούς, θα σε ποτίσουν φάρμακα φαρμάκια, ωραία, καλύτερα να μην κάνω τίποτα. Και τότε, πιάνει το μάτι μας μια σκιά πεταλούδας και αφαιρείται στο κενό που είναι γεμάτο από ομορφιές.

- Copyright © Touareg Blue -